Goed lesgeven lijkt soms eenvoudig van buitenaf.

Een docent legt iets uit, stelt een vraag, begeleidt een opdracht en sluit af. Het ziet er vloeiend uit, bijna vanzelfsprekend.

Maar wie dichterbij kijkt, ziet iets anders.

Een docent is voortdurend aan het schakelen.

Tussen uitleg geven en luisteren.
Tussen sturen en loslaten.
Tussen corrigeren en stimuleren.

Het model van de 6 rollen van de docent van Martie Slooter maakt dat zichtbaar. Het laat zien dat effectief lesgeven niet draait om één manier van handelen, maar om het vermogen om op het juiste moment de juiste rol aan te nemen.

Het model van Martie Slooter als kijkkader

De kracht van het model van Martie Slooter zit niet in de zes rollen op zichzelf, maar in wat ze laten zien.

Namelijk dat lesgeven geen vaste stijl is.

Veel docenten zoeken naar “hun manier” van lesgeven. Alsof er één aanpak is die altijd werkt. Het model van Slooter laat juist zien dat die zoektocht beperkt is.

Effectief lesgeven betekent niet dat je één rol goed beheerst, maar dat je meerdere rollen kunt inzetten — afhankelijk van wat de situatie vraagt.

Het model helpt dus niet om jezelf te labelen, maar om bewuster te kijken naar je eigen handelen.

Waarom één rol nooit genoeg is

In de praktijk zie je vaak dat docenten een voorkeursrol ontwikkelen.

De één voelt zich sterk in uitleggen.
De ander in begeleiden.
Weer een ander in het creëren van een goede sfeer.

Dat is logisch. Iedereen heeft sterke kanten.

Maar het probleem ontstaat wanneer je te lang in één rol blijft hangen.

Een docent die vooral uitlegt, kan deelnemers passief maken.
Een docent die vooral begeleidt, kan richting missen.
Een docent die vooral ruimte geeft, kan onduidelijkheid creëren.

Het model van Martie Slooter maakt duidelijk dat de kracht zit in variatie — en vooral in timing.

Schakelen als kern van professioneel handelen

Wat het model van de 6 rollen van de docent zo waardevol maakt, is dat het de nadruk legt op schakelen.

Niet alleen wat je doet, maar wanneer je iets doet.

Een les is geen statisch geheel. Het is een proces waarin voortdurend kleine beslissingen worden genomen.

Wanneer grijp je in?
Wanneer laat je iets lopen?
Wanneer geef je uitleg, en wanneer stel je een vraag?

Dat soort keuzes bepalen in grote mate de kwaliteit van het leren.

Het model helpt om die keuzes bewuster te maken.

Wat er gebeurt als je niet schakelt

Wanneer een docent onvoldoende schakelt tussen rollen, zie je dat direct terug in de dynamiek van de les.

Soms ontstaat er onrust, omdat er te weinig sturing is.
Soms juist passiviteit, omdat er te veel gestuurd wordt.
Soms verwarring, omdat verwachtingen niet duidelijk zijn.

Het zijn geen grote fouten, maar kleine verschuivingen die zich opstapelen.

Het model van Martie Slooter helpt om die patronen te herkennen.

Niet om jezelf te beoordelen, maar om te begrijpen wat er gebeurt.

De docent als regisseur in verschillende rollen

Het model sluit mooi aan bij het idee van de docent als regisseur.

Als regisseur bepaal je niet alleen wat er gebeurt, maar ook hoe en wanneer.

Soms neem je een meer sturende rol in, bijvoorbeeld wanneer je nieuwe stof introduceert. Op andere momenten verschuif je naar begeleiden of observeren.

Die beweging maakt dat leren dynamisch blijft.

Het model van de 6 rollen van de docent geeft taal aan die beweging.

Toepassing in de zorgcontext

In de zorg is deze flexibiliteit misschien nog wel belangrijker.

Leren vindt daar plaats in situaties die niet altijd voorspelbaar zijn. Dat betekent dat je als opleider moet kunnen schakelen tussen:

direct ingrijpen wanneer veiligheid in het geding is
ruimte geven wanneer iemand moet oefenen
en reflectie stimuleren na een handeling

Wanneer je te lang in één rol blijft, kan dat direct gevolgen hebben voor het leerproces — en soms zelfs voor de praktijk.

Het model van Martie Slooter helpt om die balans te vinden.

Waarom dit model vaak onderschat wordt

Het model van de 6 rollen van de docent lijkt op het eerste gezicht eenvoudig.

Zes rollen. Overzichtelijk.

Maar juist daardoor wordt het soms onderschat.

De echte uitdaging zit niet in het kennen van de rollen, maar in het herkennen van het juiste moment om te schakelen.

Dat vraagt om:

• bewustzijn
• ervaring
• en reflectie

Het model is dus geen trucje, maar een hulpmiddel om professioneler te kijken naar je eigen handelen.

De relatie met andere didactische modellen

Het model van Martie Slooter staat niet op zichzelf.

Het raakt aan veel andere inzichten.

Bij GRRIM zie je de opbouw van verantwoordelijkheid.
Bij didactisch coachen zie je de rol van feedback.
Bij activerende didactiek zie je het belang van betrokkenheid.

De 6 rollen van de docent verbinden deze ideeën door te laten zien dat al deze aspecten terugkomen in het gedrag van de docent zelf.

Tot slot

Het model van de 6 rollen van de docent van Martie Slooter laat zien dat effectief lesgeven draait om schakelen. Niet één rol is bepalend, maar het vermogen om op het juiste moment de juiste rol aan te nemen.

Voor docenten en opleiders betekent dit dat professionaliteit niet zit in vaste routines, maar in het bewust afstemmen op wat een situatie vraagt.

En juist in die afstemming ontstaat goed onderwijs.

FAQ: veelgestelde vragen

Wat zijn de 6 rollen van de docent volgens Martie Slooter?

De 6 rollen van de docent vormen samen een model dat beschrijft hoe docenten verschillende gedragingen inzetten tijdens het lesgeven. Het gaat niet alleen om wat je doet, maar ook om wanneer en waarom. De rollen geven inzicht in hoe je kunt schakelen tussen sturen, begeleiden en loslaten, afhankelijk van de situatie in de les.

Moet je alle rollen even goed beheersen?

Niet per se, maar het is wel belangrijk dat je ze kunt inzetten wanneer dat nodig is. Veel docenten hebben een voorkeursrol, maar effectief lesgeven vraagt om flexibiliteit. Het gaat er niet om dat je alles perfect doet, maar dat je bewust keuzes maakt en kunt schakelen.

Hoe helpt dit model bij beter lesgeven?

Het model helpt om je eigen gedrag te analyseren en te begrijpen. Door te herkennen in welke rol je zit, kun je ook zien of die rol past bij de situatie. Dat maakt het makkelijker om bij te sturen en effectiever te handelen tijdens het lesgeven.

Is dit model ook relevant voor de zorg?

Ja, juist in de zorg is dit model waardevol. Omdat leren daar plaatsvindt in complexe en soms onvoorspelbare situaties, is het belangrijk dat opleiders flexibel kunnen schakelen. De verschillende rollen helpen om beter in te spelen op wat deelnemers nodig hebben in het moment.