Waarom leerstijlen tekortschieten
Veel docenten kennen het idee dat studenten een vaste leerstijl hebben, zoals visueel of auditief leren. Dat klinkt herkenbaar, maar onderzoek laat zien dat deze indeling weinig zegt over leerresultaten. Studenten leren niet automatisch beter wanneer informatie uitsluitend via één voorkeurskanaal wordt aangeboden.
Wat wel duidelijk wordt, is dat het brein van studenten nieuwe kennis grotendeels op dezelfde manier verwerkt. Afwisseling en samenhang tussen uitleg, beeld en toepassing ondersteunen het leerproces meer dan een eenzijdige aanpak.
Van voorkeur naar leerstrategieën
Studenten hebben vaak vaste gewoontes tijdens het studeren. De één leest teksten meerdere keren, de ander maakt veel aantekeningen of schema’s. Dit zijn geen leerstijlen, maar leervoorkeuren. Die voorkeuren voelen vertrouwd, maar leveren niet altijd het meeste op, zeker niet wanneer de leerstof complexer wordt.
Daarom is het zinvoller om te kijken naar leerstrategieën: manieren waarop studenten leerstof actief verwerken, oefenen en herhalen, zodat kennis beter wordt onthouden en toegepast.
Wat zijn leerstrategieën?
Leerstrategieën zijn bewuste keuzes die studenten maken tijdens het leren. Ze bepalen hoe een student met leerstof omgaat, zowel tijdens lessen als bij zelfstandig studeren. Niet elke aanpak heeft hetzelfde resultaat, en veel studenten staan daar nauwelijks bij stil.
Hier ligt een duidelijke rol voor de docent: studenten helpen om verder te kijken dan hun vaste routines en hen begeleiden bij andere manieren van leren.
Vier veelgebruikte leerstrategieën
Onderzoek naar leren onderscheidt verschillende typen leerstrategieën. Hieronder worden vier veelvoorkomende groepen beschreven, vertaald naar de praktijk van mbo en hbo.
1. Jezelf actief bevragen
Door zichzelf vragen te stellen over de leerstof ontdekken studenten wat zij wel en niet beheersen. Dit kan met oefenvragen, korte kennistests of door kernbegrippen uit het hoofd op te schrijven. Wanneer dit niet direct na het leren gebeurt, maar later, wordt duidelijk waar kennis is weggezakt en extra aandacht nodig is.
2. Leerstof opnieuw ordenen
Studenten kunnen de leerstof verwerken door er een eigen product van te maken, zoals een overzicht, schema of zelfbedachte toetsvragen. Het gaat hierbij niet om letterlijk overnemen, maar om nadenken over samenhang, hoofd- en bijzaken en verbanden tussen onderwerpen.
3. Gericht oefenen
Veel oefenen zonder tussentijdse controle kan leiden tot het herhalen van fouten. Door opdrachten stap voor stap te maken en direct na te kijken, bouwen studenten hun kennis zorgvuldiger op. Daarna kan de moeilijkheid geleidelijk worden verhoogd.
4. Gespreid leren
Leren op meerdere momenten werkt beter dan alles in één keer doen. Door leerstof te verspreiden over tijd worden studenten geconfronteerd met wat zij zijn vergeten. Dat voelt ongemakkelijk, maar draagt bij aan beter onthouden en toepassen.
Leren leren hoort in de les
In veel opleidingen krijgen studenten losse begeleiding bij studeren. In de praktijk blijkt het lastig om die kennis toe te passen binnen vakken. Door leerstrategieën te verweven in de reguliere lessen, wordt de koppeling met de leerstof duidelijker.
Docenten kunnen daarbij expliciet uitleggen waarom een bepaalde aanpak wordt ingezet en wat dit oplevert. Zo leren studenten niet alleen de inhoud, maar ook hoe zij die inhoud kunnen aanpakken.
Leerstudie in het beroepsonderwijs
Ook studenten in het beroepsonderwijs hebben ondersteuning nodig bij leren. Zij hebben vaak al vaste studeergewoontes ontwikkeld die niet altijd aansluiten bij de eisen van mbo- en hbo-opleidingen. Wanneer de leerstof omvangrijker wordt of eerdere kennis terugkomt in toetsen, lopen zij vast.
Door samen te werken aan leerstrategieën krijgen studenten meer grip op hun leerproces en neemt onzekerheid af.
Aandacht en duidelijke instructie
Tot slot spelen aandacht en heldere uitleg een grote rol. Afleiding door meerdere schermen en meldingen maakt leren lastiger. Daarnaast helpt het wanneer docenten nieuwe leerstof stapsgewijs aanbieden, voldoende oefenmomenten inbouwen en gerichte feedback geven.
De kern is helder: door leerstijlen los te laten en bewust te werken met leerstrategieën, kunnen docenten studenten beter ondersteunen bij leren dat verder reikt dan de korte termijn.
